اضطراب و علل و راه هاي مقابله...

همه ما انسانها اضطراب را تجربه کرده ايم . بعضي رويدادهاي زندگي به ما اين باور را مي دهند که در وضعيت خطرناکي هستيم . در اين شرايط اضطراب واکنشي طبيعي است . چون کار اضطراب ، بسيج کردن نيروي دفاعي بدن است و به ما هشدار ميدهد که گوش بزنگ باشيم وخود را از خطر حفظ کنيم . هنگامي که اين ارزيابي اوليه ما از خطر نزديک به وقوع آن ، واقع بينانه و درست باشد ، در اين وضعيت ضرورت دارد که ما به دنبال يافتن پاسخ مقابله اي مناسب باشيم . بنابراين درمي يابيم که داشتن اضطراب اشکالي ندارد بلکه در طول فرايند مقابله به ما انرژي و نيرو هم مي دهد تا بتوانيم از پس آن موقعيت دشوار برآئيم . اضطراب زماني ناخوشايند است که ارزيابي اوليه از رويدادهاي زندگي درست و واقع بينانه نباشد . وقتي بدون دليل موجه ناراحت و تنيده هستيد داشتن اضطراب نگران کننده است . در اين حالت دچار رنج مي شويد .

اضطراب چيست ؟

اغلب اصطلاح ترس و اضطراب به صورت مترادف به کار مي روند . تفاوت اين دو آن است که ترس اغلب به ارزيابي اوليه از خطر واقعي بر مي گردد . در حالي که اضطراب بيشتر به حالت هيجاني و دلواپسي به علت خطري نامعلوم و مبهم مربوط مي شود. ترس مرضي ، ترسهاي اغراق آميز و غالبا فلج کننده از رويدادها يا اشياء خاص هستند ( مثل ترس از سوسک ، پر ، بلندي ) وحشت زدگي ، ترس شديد و ناگهاني همراه با تلاشهاي عجولانه و ديوانه وار براي يافتن ايمني است ، برخي از علائم وحشت زدگي شامل : نفس زدن ، تپش قلب ، تعرق ،لرزش ، تنگي نفس ، درد قفسه سينه ، تهوع ، سرگيجه و احساس خفگي است .

علائم اضطراب چيست ؟

وجود مجموعه اي از علائم بدني ، فکري و احساسي نشانه وجود اضطراب است .

علائم بدني : تپش قلب ، تنگي نفس ، از دست دادن اشتها ، تهوع ، بي خوابي ، تکرار ادرار ، چهره برافروخته ، تعرق ، اختلال گفتار و بي قراري .

علائم فکري : سردرگمي ، اختلال در حافظه و تمرکز ، حواس پرتي ، ترس از دست دادن کنترل ، کمروئي ، گوش به زنگي و افکار تکرار شونده .

علائم احساسي : عصبي ، بي طالقت ، نگران شدن ، هشيار ، وحشت زده ، افسرده، دلواپسي ، در هم تنيده ، حالت ترسناک يا هيجان زده به خود گرفتن .

آگاهي از اين واکنشها مهم است . براي اينکه به شما کمک مي کند تا متوجه اضطراب خود يا فرزندتان شويد . وقتي متوجه اين علائم شديد از خود بپرسيد آيا اين علائم يک واکنش طبيعي به تهديد واقعي است يا ناشي از تنش بي جاست .

علل بروز اين مشکل چيست؟

بر اساس مطالعات و تحقيقات انجام شده علت اضطراب در کودکان و بزرگسالان متفاوت است . مهمترين علل اضطراب در کودکان عبارتند از :

وجود زمينه ارثي ، وجود مادر مضطرب ، داشتن مادر وسواسي و يا کمال گرا ، شکست کودک در برقراري ارتباط اجتماعي ، انتظارات بيش از حد والدين از کودک ، بيماري هاي جسمي حاد و بيماري هاي ديگر از جمله : شب ادراري ، لکنت زبان ، معلوليت جسماني و يا نقص جسماني و ناتواني هاي حسي از جمله شنوايي و بينايي.

ميزان بروز اين مشکل چقدر است ؟

اختلالات اضطرابي از شايعترين طبقات اختلالات رواني است و زنان با شيوع مادام العمر ??/? درصد در مقايسه با مردان با شيوع مادام العمر ??/? درصد ، بيشتر ممکن است دچار يک اختلال اضطرابي شوند و با افزايش طبقه اجتماعي – اقتصادي از شيوع آن کاسته مي شود .

در مورد علل اضطراب در افراد بزرگسال نيز نظريات مختلفي مطرح است که از جمله مهمترين آنها عبارتند از :

?- دور بودن از خود واقعي و نقش بازي کردن در صحنه هاي مختلف زندگي ، به اين معني که عده اي از افراد ويژگي هاي واقعي خود را ( اعم از ويژگيهاي ظاهري نظير : قد، وزن ، نوع چهره و يا صفات و خصوصيات شخصيتي ) خود را نپذيرفتند و همواره در تلاشند شخصي غير از آنچه واقعا هستند را جلوه دهند و اين ماسک زدن به چهره خود منجر به افزايش نگراني و تشويش مي شود .

?-وجود فاصله زياد بين خود واقعي و خود آرماني ، مطابق نظر برخي از روانشناسان هر فردي براي خود ويژگي هاي مطلوب و ايده آلي تصور مي کند که دوست دارد آنگونه باشد و براي رسيدن به آن تلاش مي کند . حال اگر اين خود آرماني فاصله زيادي با وجود ويژگيهاي واقعي فرد داشته باشد و دسترسي به آن مقدور نباشد چون فرد نمي تواند آنگونه که دوست دارد باشد مضطرب مي شود .

?- گاهي اضطراب فرد به دليل نپذيرفتن شرايط واقعي زندگي و امکانات محيطي است که سازگاري فرد را در زندگي با دشواري روبرو مي سازد .

?- ضعف و بيماري هاي جسمي و عدم درمان بموقع فرد را آماده ابتلا به اضطراب ميکند.

?-احساس تنهايي و نداشتن حمايت رواني – اجتماعي نيز در بروز نگراني و اضطراب موثر است .

?- مصائب و مشکلات و فشارهاي محيطي مداوم به خصوص موقعي که فرد قدرت حل مسئله و سازگاري اش ضعيف باشد در ايجاد اضطراب نقش موثري دارد .

?- اختلال در غده تيروئيد نيز منجر به بروز علائمي شبيه بيماري اضطراب درفرد ميشود .

?- بيکاري ، نداشتن برنامه ريزي و نبود قدرت تنظيم وقت نيز در بوجود آمدن اضطراب موثر است،چون فرد هموراه احساس فشار ذهني مي کند ، هاي فاجعه آميز در مورد آينده نيز از ديگر علل ايجاد اضطراب در بزرگسالان است .

اما کار مفيدي انجام نمي دهد.

?- خيالبافي ها يا افکار غير ارادي منفي و پيش بيني

درمان اضطراب ؟

چگونه ؟...

در درمان اضطراب رويکردها و شيوه هاي مختلفي وجود دارد. موثرترين درمان افراد ،دچار اختلال اضطراب تلفيقي از روان درماني ، دارودرماني و درمانهاي حمايتي است .

رويکردشناختي – رفتاري ( C.B.T ) رويکرد حمايتي و رويکرد مبتني بر بينش ،با وجود آن که مطالعات پيگير و متعددي در اين زمينه انجام گرفته است ولي هنوز اطلاعات دقيقي در مورد ارجحيت نسبي اين رويکردها بر يکديگر در دست نيست . در رويکرد شناختي فرض بر آن است که يک سلسله طرحواره هاي شناختي در فرد وجود دارد و او مستقيما و به طور مداوم بر مبناي همين طرحواره ها رفتار مي کند . در رويکرد رفتاري مستقيما به علائم جسماني و ظاهري فرد توجه مي شود . در درمان حمايتي به فرد اطمينان بخشي و آسودگي خيال داده مي شود . در رواندرماني مبتني بر بينش ، بر کشف تعارضهاي ناخودآگاه فرد و شناسائي نقاط قوت ايگو تاکيد ميشود .

آيا داروي خاصي براي درمان اضطراب وجود دارد ؟

دارو درماني : دارو درماني نيز از شيوه هاي کنترل ومهار اضطراب است . از جمله داروهايي که براي اختلال اضطراب تجويز مي شود بوسپيرون ، بنزوديازپينها ، سه حلقه اي ها مثل ايمي پيرامين و داروهاي ضد هيستاميني و ….

درمان موفق و کامل اضطارب ترکيبي از رواندرماني و دارو درماني است .

فهرست اختلالات اضطرابي به قرار زير است :

?- اختلال پانيک ( جمله هاي اضطرابي ) با و بدون آگروفوبي

?- آگروفوبي بدون سابقه اختلال پانيک

?- فوبي اجتماعي

?- ترسهاي مرضي معين

?-اختلال وسواسي اجباري ( O.C.D )

? اختلال استرس پس از سانحه ( P.T.S.D )

?- اختلال اضطراب فراگير ( اضطراب منتشر )

هر يک از اختلالات اضطرابي که در بالا ليست شده است درمان تخصصي جداگانه نياز دارد و داراي شيوع ، پيش آگهي و علل خاصي است و علائم مشخصي دارند .

در مواقع بروز اضطراب چه کاري بهتر است انجام داد ؟

توجه به پنج اصل اساسي مي تواند به شما در کنترل اضطرابتان کمک کند .

? – از قدرت خلاق ذهن ناهشيار خود براي تغيير دادن خويش استفاده کنيد . ( از مهارتهاي معنوي ياري بجوئيد .)

?- با استفاده از تصوير سازي ، تصوير ذهني خود را تغيير دهيد تا به جاي ترس ، احساس اطمينان و قوت قلب بر شما حاکم شود .

?- از انديشه مثبت و واقع بينانه براي ديدن خود ، موقعيت دوروبر خود کمک بگيريد . يعني آنچه را که دوست داريد وجود داشته باشد ، در ذهن خود تصوير سازي کنيد.

?- به گونه اي رفتار کنيد گويا شخصيتي که مي خواهيد هستيد .

?- هدفهايي را براي خود مشخص کنيد که واقع بينانه ، متناسب با امکانات و توانائيهايتان باشد .

منبع :

پزشک آنلاين